De term schaduwonderwijs wordt gebruikt voor die leeractiviteiten die leerlingen na schooltijd volgen met het doel de eigen prestaties op school te verbeteren. De leeractiviteiten vinden plaats in hiervoor opgerichte commerciële centra voor studiebegeleiding. Als het reguliere onderwijs verandert, dan past het commerciële aanbod zich daarop aan, vandaar de term schaduwonderwijs. Schaduwonderwijs wordt door de ouders betaald.

De ‘schaduwonderwijssector’ is de afgelopen jaren flink gegroeid. Tussen 2017 en 2022 steeg het aantal studiebegeleidende bedrijven dat zich bij de KVK inschreef met 61 procent (UU, 2023). De coronapandemie (2020 – 2022) heeft zeker bijdragen aan een toenemende vraag en aanbod. Er worden verschillende oorzaken genoemd voor deze groei. Oorzaken die te maken hebben met de school/het schoolsysteem, zoals een vermeend kwaliteitsgebrek van het reguliere onderwijs, een docententekort en de prestatiedruk. Ook zijn er oorzaken te noemen die te maken hebben met de gezinssituatie. Meer gezinnen hebben meer te besteden waardoor het inkopen van begeleiding en ondersteuning financieel geen obstakel is en schaduwonderwijs zelfs ingezet kan worden als een verlengde vorm van kinderopvang. (Elffers & Jansen, 2019).
De grootste zorg over de groei van het schaduwonderwijs is de toename van kansenongelijkheid. Hoewel we ook weten dat kansenongelijkheid al bestaat vóór de eerste schooldag van kinderen [1] is het toch zo dat kinderen van ouders die zich deze uitgaven niet kunnen permitteren hierdoor op achterstand komen te staan
Een andere zorg betreft de aanzuigende werking van leraren. Maar onderzoek van het CPB laat zien dat door het schaduwonderwijs het lerarentekort niet of nauwelijks groeit. (Davies, et al., 2024).

Voetnoten

1. De Universiteit van Utrecht heeft een Studium Generale georganiseeerd over kansenongelijkheid. Zie ook:
https://www.sg.uu.nl/artikelen/2023/05/de-schaduwkant-van-schaduwonderwijs.
“De ongelijkheid tussen leerlingen begint namelijk al vóór hun allereerste schooldag,” stelt prof. Eddie Denessen tijdens een avond over kansenongelijkheid in het onderwijs. Kijk de opname hier terug

Referenties

Elffers, L & Jansen, D. (2019). De opkomst van schaduwonderwijs in Nederland: wat weten we en welke vragen liggen nog open? Amsterdam, Universiteit van Amsterdam.

Davies, L., Hamelink, E. & Verlaat, T. (2024). Werkenden in het aanvullend onderwijs. Den Haag: CPB.