In onderstaand artikel licht Maurice de Greef toe hoe er in Oss wordt samengewerkt om een goed functionerend centrum voor loopbaanbegeleiding van de grond te krijgen. Denk bij het woord ‘centrum’ aan een centraal punt in een netwerk. Dit punt wordt tegenwoordig ook wel HUB genoemd: knooppunt van kennis, advies, begeleiding, ontwikkelingen en menskracht. In dit geval op het gebied van loopbaanbegeleiding, voor inwoners die op zoek zijn naar (ander) werk.

Ondernemers, onderwijspartners en de gemeente hebben belang bij een goede economie in de regio. Als het gaat om werk en opleiding zijn er nog wat barrières te nemen. Het aantal voortijdig schoolverlaters is te hoog. In Nederland was in 2023-2024 het aantal leerlingen en studenten tussen 12 en 23 jaar dat zonder diploma voor mbo (niveau 2, 3 of 4), havo of vwo van school ging met 29.163 jongeren groot (Rijksoverheid, 2026).
Ook in Oss wordt dit (h)erkend. En het komt nog steeds geregeld voor, dat mensen met een baan niet altijd op de plek zitten waar zij graag zouden willen zitten en zich daarom willen heroriënteren op een andere plek op de arbeidsmarkt. Dit percentage is niet erg hoog, maar voor deze werknemers is het fijn als er een plek is waar ook zij begeleid worden naar een passender werkplek. [1]
De rol van LOB (Loopbaan Oriëntatie en -Begeleiding) lijkt zowel voor volwassenen als jongeren belangrijker dan in eerste instantie gedacht wordt. Nog steeds krijgt dat onvoldoende aandacht, waardoor (potentiële) deelnemers op de arbeidsmarkt geen duurzame plek kunnen vinden. Zowel de onderwijspartners als de ondernemers in Oss vinden dit zorgwekkend.

Verkenning mogelijkheden ‘Loopbaancentrum Oss’

In Oss heeft VNO-NCW Oss samen met de onderwijsinstellingen, de bedrijven en de gemeente Oss de handschoen opgepakt en de ambitie geformuleerd om ‘een doorlopende LOB-leerlijn’ te ontwikkelen waar kinderen, jongeren en volwassenen doorlopend en cyclisch kunnen werken aan hun loopbaancompetenties” (Althuizen, 2023). Er is een haalbaarheidsonderzoek gerealiseerd [2] en daarin werd duidelijk dat er voldoende draagvlak is om het ‘Loopbaancentrum Oss’ te realiseren. Hiermee is Oss één van de eerste gemeenten in Nederland die dit realiseert. Op basis van het haalbaarheidsonderzoek heeft ook de gemeente aangegeven het ‘Loopbaancentrum Oss’ prominent op de agenda te willen zetten en te behouden om ervoor te zorgen dat talenten in de regio zich kunnen ontwikkelen en zich ook blijven inzetten voor de regionale economie.

Gedeeld eigenaarschap van onderwijs en ondernemers

Met het ‘Loopbaancentrum Oss’ hebben de Osse ondernemers, onderwijspartners en overheid de ambitie om voor iedereen gelijke kansen te creëren door middel van een langdurige samenwerking op het gebied van loopbaanoriëntatie en -begeleiding. Hierbij willen de partners alle Ossenaren aanspreken om het talent voor de regio te kunnen behouden – van jong tot oud. Op een laagdrempelige fysieke plek wordt een organisatie gevestigd, waar op een professionele manier loopbaanoriëntatie en -begeleiding wordt geboden, en de mogelijkheden en wensen van de Ossenaren centraal staan. Het streven is dat de ‘Ossenaar’ meer wendbaar en weerbaar zal worden op de arbeidsmarkt. Voorwaarde hiervoor is dat onderwijs- en arbeidsmarktpartners een gedeeld eigenaarschap aangaan voor het ‘Loopbaancentrum Oss’.

Inspiratie uit het buitenland

Voor het realiseren van het centrum in Oss, zijn ideeën opgedaan in het buitenland.
Een realistische verkenning naar individuele mogelijkheden voor opleidingen, sectoren en banen in samenwerking met het bedrijfsleven is in Nederland nog weinig gerealiseerd. Andere landen hebben een veel uitgebreider programma, waarbij oriëntatie op wensen, behoeften en mogelijkheden veel meer tijd krijgen.

In Roemenië wordt loopbaanondersteuning vooral gekoppeld aan opleiding. Zo zijn er in de scholen County Centers For Educational Resources and Assistance (CJRAE) om loopbaanbegeleiding te realiseren die in de scholen zelf gevestigd zijn. Maar voor inwoners zonder werk zijn er de County Employment Agencies (AJOFM) die stimuleren dat inwoners deelnemen aan beroepsgerichte training en skills assessment via non-formele kanalen om zo kansen voor hun loopbaan te kunnen optimaliseren.

De LOB-werkwijze: steeds een stapje verder

In het ‘Loopbaancentrum Oss’ staat de inwoner centraal. Naast het vergroten van kansen op werk of opleiding, richt het ‘Loopbaancentrum Oss’ zich nadrukkelijk op de kwaliteit van doorstroom. Dit betekent dat inwoners niet alleen sneller, maar vooral passender doorstromen naar een plek die aansluit bij hun talenten, belastbaarheid en ontwikkelperspectief. Voor de inwoners worden heldere vervolgstappen (bijvoorbeeld van school naar werk, of van werk naar werk, etc.) beschreven en ontwikkeld. Dit wordt ook afgestemd met de organisatie (bijvoorbeeld het bedrijf) die de inwoners ‘ontvangt’.
Elke Osse inwoner krijgt ondersteuning op maat om zijn of haar loopbaan te kunnen starten of herstarten, waarbij het uiteindelijke doel een (andere) plek op de arbeidsmarkt is.

Voor de werkwijze is gekozen voor de ideeën van Vygotski: de zone van de naaste ontwikkeling. (De Greef, 2019). Hierbij zet de inwoner steeds een stap verder en wordt hij geactiveerd om buiten zijn of haar comfortzone zelf onder goede begeleiding te ontdekken wat de mogelijke loopbaan kan zijn. Er zijn in feite 3 zones waarmee hij aan de slag gaat:

Zone 1: Individuele zone: Identiteit en Talent: Wie ben ik en wat kan ik?

De Osse inwoner krijgt een uitgebreide oriëntatie op wie hij of zij is, graag wil doen en kan. Hierbij wordt gekeken naar competenties, talenten en drijfveren. Daarna wordt dat aan mogelijke beroepen (of werkvelden) gekoppeld in samenwerking met de betrokken LOB-begeleider. Als zowel de inwoner als de LOB-begeleider een volledig beeld van competenties, talenten en drijfveren en mogelijke beroepen (of werkvelden) hebben, wordt een vervolgstap gezet.

2. Zone 2: Ervaringszone: Welke mogelijkheden zijn er om te doen wat ik wil en wat ik kan?

Op basis van de resultaten in de eerste zone gaat de Osse inwoner op stage en werkbezoeken bij verschillende bedrijven in Oss om te kijken welk beroep en welke werkplek passend zou zijn. Om dit te kunnen realiseren worden zoveel mogelijk passende toekomstige werkplekken in beeld gebracht. In deze fase wordt een match gemaakt met passende opleidingen en bedrijven. Dis is een bewust en begeleid moment, waarbij sectoren, werkomgevingen en ‘leerroutes’ worden verkend.

3. Zone 3: Transferzone: Hoe ga ik aan de slag om mijn loopbaan realiteit te maken?

Na de werkbezoeken en stages wordt duidelijk hoe de Osse inwoner zijn of haar loopbaan zou willen inrichten en wordt gekeken welke opleiding er gevolgd moet worden of dat hij of zij (als de vooropleiding dat toelaat) al in een bedrijf aan de slag kan. (Dit laatste geldt dus in mindere mate voor leerlingen die het (voortgezet) onderwijs nog niet hebben afgerond.)
De drie zones zijn geen losse interventies, maar vormen samen een doorlopende keten van oriëntatie, matching en doorstroom. Elke zone heeft een eigen functie, maar is altijd gericht op de volgende stap.

In Kroatië zijn CISOK centra, die specifiek loopbaanadvies en counseling aanbieden. Uiteindelijk doel is om voor alle inwoners de levenslange loopbaanontwikkeling te optimaliseren. Ze krijgen daar advies over het zoeken en creëren van kansen voor het beroep, maar ook ondersteuning bij het verbeteren van sollicitatietechnieken.

Het TUVA project in Finland is een project dat als oriëntatieprogramma ervoor zorgt dat jongeren en volwassenen die hun middelbare school niet hebben afgemaakt zich breed kunnen oriënteren op hun wensen en behoeften voor hun toekomst. Er wordt een individueel studieplan gemaakt gebaseerd op de doelen en competentiebehoeften van de inwoner. Naast studie- en loopbaanplanning krijgen ze de keus om deel te nemen aan beroepsopleiding, werknemersvaardigheden, werkplekleren en andere vormen van training. Dit duurt een jaar en daarna maken ze een definitieve keuze voor een beroepsopleiding als ze de noodzakelijke vaardigheden hebben behaald.

De kracht ligt bij de LOB-professionals

De LOB-professionals vormen de spil van het ‘Loopbaancentrum Oss’. Het is hun professionele kennis en vaardigheid om op een onbevangen manier naar elke Osse inwoner te kijken en samen met hem te achterhalen wat hun talenten, wensen en mogelijkheden zijn. Het zijn doortastende professionals die snel weten te schakelen naar het bedrijfsleven, nadat talenten, wensen en mogelijkheden in kaart zijn gebracht. De Osse inwoner moet zich namelijk vrij snel kunnen oriënteren op een mogelijke toekomstige werkplek, nadat hij of zij weet wat hij wil en kan.
Na een eerste verkenning in dialoog (zone 1) wordt overgegaan tot actie naar de praktijk (zone 2 en zone 3). In dit proces zijn de volgende taken van de begeleider cruciaal: (Bimrose & Barnes, 2008):

Zorgen voor toegang tot specialistische informatie
Zorgen voor inzichten, focus en verheldering
Motiveren
Bevorderen van zelfvertrouwen en zelfbewustzijn
Structureren van kansen tot reflectie en discussie

In samenspraak met de stuurgroep van het ‘Loopbaancentrum Oss’ wordt gekeken hoe de LOB-begeleiders (indien nodig) worden opgeleid en (bij)geschoold, zodat ze hun functie op een wenselijke wijze kunnen uitvoeren.

In België zijn ‘Leerwinkels’ die gratis informatie en ondersteuning bieden aan jongeren en volwassenen bij het kiezen van een opleiding, vorming of onderwijs. Zij helpen de inwoners een weg te vinden bij een leven lang (bij)leren. In de Leerwinkels, helpt men om de leervraag te verhelderen, biedt men informatie bij het bepalen van de studiekeuzes en kan men doorverwijzen naar onderwijsinstellingen in de regio. Specifiek voor volwassenen die korter opgeleid zijn, zijn er in België ‘Open Leersalons’. Hiermee proberen ze de doelgroep beter te bereiken en een aanbod te doen dat aansluit op hun behoeften en vragen. De instellingen van volwassenenonderwijs werken daarvoor nauw samen met andere instellingen die in buurten actief zijn.

Toekomstkansen door het ‘Loopbaancentrum Oss’

LOB heeft de meeste kans van slagen als het individu centraal staat en als de Osse inwoner een realistisch beeld krijgt van wat zijn mogelijkheden zijn en wat hij daar dan nog voor nodig heeft of moet leren. Daarom leggen de onderwijspartners in Oss samen met de bedrijven de laatste hand aan de nieuwe methodiek. In het najaar van 2026 zullen de eerste LOB-gesprekken plaatsvinden op een locatie midden in het centrum van Oss – ‘ Het Warenhuis’ – dat wordt gefaciliteerd door de bibliotheek (NOBB). Een laagdrempelige locatie waar veel te beleven valt en men zich midden in de Osse bedrijvigheid bevindt. Deelnemers in de volwasseneneducatie, leerlingen van het VO, studenten van het mbo en werknemers krijgen de kans om onder professionele begeleiding naar hun toekomstkansen te kijken. Een nieuwe werkwijze voor een grote diverse groep inwoners om ervoor te zorgen dat zij hun talenten kunnen blijven ontwikkelen en inzetten voor de Osse arbeidsmarkt.

Maurice de Greef is leerstoelhouder van de UNESCO leerstoel Volwasseneducatie aan de Vrije Universiteit Brussel en hoofdonderzoeker van Artéduc. Momenteel is hij landelijk en in Europa vooral bekend door zijn succesvolle impactonderzoek van volwasseneneducatie. Hij heeft het eerste onderzoeksmodel ontwikkeld voor onderzoek naar de impact en succesfactoren voor scholing van laag- en middelbaaropgeleiden. Hij heeft veel onderzoek gedaan naar sociale inclusie en arbeidsmarktpositie van deze groep, mede in samenwerking met het sociale domein en de ervaringsdeskundigen zelf.

“Er moet altijd een kans zijn om nieuwe dingen te leren voor je werk of voor je leven hoe oud je ook bent.”

Voetnoten

1. Het percentage volwassenen dat van baan wil wisselen is niet extreem hoog (3.8% van alle werknemers), maar het aantal met 305.000 werknemers wel (Van der Riet, 2025).

2. Het onderzoek bestond uit: een literatuuronderzoek, een analyse van good practices uit 20 landen, panelgesprekken met 82 inwoners en 43 interviews onder ondernemers en onderwijsprofessionals.

Referenties

Althuizen, Y. (2023). Een Levenlang Leren: Een LOB-HUB voor jongeren. Oss: VNO-NCW Oss.

Bimrose, J. & Barnes, S.-A. (2008). Adult Career Progression Advancement: A Five Year Study Of The Effectiveness Of Guidance. Coventry: Institute for Employment Research, University of Warwick.

De Greef, M. (2019). Vygotski: Leren van de sociale omgeving in de zone van naaste ontwikkeling. Retrieved: 20-01-2026. https://volwassenenleren.nl/lev-vygotski-leren-van-de-sociale-omgeving-in-de-zone-van-naaste-ontwikkeling/.

Rijksoverheid. (2026). Voortijdig schoolverlaten (vsv). Retrieved: 20-01-2026. https://www.rijksoverheid.nl/onderwerpen/vsv/aanpak-voortijdig-schoolverlaten-vsv.

Van der Riet, A. (2025). CBS: Minder werknemers stappen over naar een andere werkgever. Arbeidsmarkt, brancheinformatie. Retrieved: 20-01-2026. https://www.flexmarkt.nl/arbeidsmarkt/cbs-minder-werknemers-stappen-over-naar-een-andere-werkgever/.